BlogOkolica i atrakcje

Kuchnia mazurska: co zjeść na Mazurach i czego spróbować w Mikołajkach

Sielawa i wędzony węgorz, plince, dzyndzałki, karmuszka, klopsy królewieckie, sękacz i brukowiec. Co to za potrawy, jak rozpoznać restaurację z tradycyjną kuchnią i jak zrobić mazurską kolację w domku.

11 min czytaniaJacek Kiśluk

Mazury smakują rybą z jeziora, ziemniakami ze skwarkami i grzybami z lasu. Podpowiadamy, czego spróbować na urlopie: od sielawy i dzyndzałków po karmuszkę i sękacz. Do tego, jak rozpoznać restaurację z tradycyjną kuchnią i jak zrobić mazurską kolację w naszym domku.

Nasze domki stoją w Faszczach, 5 km od Mikołajek. Goście często pytają nas, co zjeść na Mazurach, żeby spróbować czegoś naprawdę stąd, a nie pizzy w porcie. Zebraliśmy więc najważniejsze dania regionu: te, które łatwo znaleźć w restauracjach, i te, które warto znać choćby z nazwy.

Opisy potraw podajemy według materiałów o dawnej kuchni Warmii i Mazur oraz rządowej listy produktów tradycyjnych. Nie polecamy konkretnych restauracji, bo karty i właściciele się zmieniają, ale podpowiadamy, na co zwracać uwagę.

Rozdział 01

Kuchnia Mazur: prosta, sycąca i bez marnowania

Kuchnia dawnych Prus Wschodnich była prosta, tłusta i sycąca. Jadło się to, co dało pole, las i jezioro.

Na mazurskiej wsi ciężko pracowało się w polu, więc jedzenie musiało dawać siłę. Dziś szacuje się, że dorosły człowiek potrzebował wtedy około 3500 kilokalorii dziennie. Stąd ziemniaki ze skwarkami, gęste zupy i tłuste sosy. Najważniejsza zasada brzmiała: nic się nie marnuje. Jadło się to, co gospodarz sam wyhodował i wyprodukował.

Od XIX wieku podstawą były ziemniaki, a obok nich kasze: jaglana, gryczana i pęczak. Mięso było rarytasem od święta, a wędliny suszono na strychach. Z jezior pochodziły ryby, z lasu grzyby, a z przydomowych ogródków warzywa i zioła. Przepisy zapisywano po polsku i po niemiecku, a dziś odtwarza się je z bibliotek, wspomnień dawnych mieszkańców i z przepisów kół gospodyń wiejskich.

  1. 01

    Sielawa

    Mała ryba z czystych jezior, świeża albo wędzona. Symbol Mikołajek.

    Kategoriaryby

  2. 02

    Plince

    Placki ziemniaczane, np. z twarogiem, śmietaną i czosnkiem.

    Kategoriaziemniaki

  3. 03

    Dzyndzałki

    Pierogi z wołowiną albo z kaszą gryczaną i skwarkami.

    Kategoriapierogi

  4. 04

    Karmuszka

    Gęsta zupa z fasolą, wieprzowiną, kapustą i pomidorami.

    Kategoriazupy

  5. 05

    Szmurkul

    Duszona kapusta, dodatek do mięs i ziemniaków.

    Kategoriadodatki

  6. 06

    Klopsy królewieckie

    Małe klopsy w sosie na bazie śmietany.

    Kategoriamięsa

  7. 07

    Sękacz

    Ciasto pieczone warstwami na obracającym się wałku.

    Kategoriana słodko

  8. 08

    Brukowiec

    Twardy piernik, który wygląda jak wybrukowana droga.

    Kategoriana słodko

Rozdział 02

Ryby z jezior: sielawa, sieja, sandacz i węgorz

Na Mazurach jest więcej jezior niż gdziekolwiek w Polsce, więc ryba to tu podstawa. Królową jest sielawa, symbol Mikołajek.

Sielawa to niewielka ryba z rodziny łososiowatych, zwykle długa na około 30 centymetrów. Żyje w czystych, chłodnych i głębokich jeziorach, a jej białe mięso jest delikatne i wysoko cenione. Na talerzu trafia się świeża, smażona albo wędzona. Tarło ma późną jesienią, w listopadzie i grudniu.

W Mikołajkach sielawa ma swój pomnik. Według legendy w Jeziorze Mikołajskim żył Król Sielaw, olbrzymia ryba w koronie, która rwała rybakom sieci, aż w końcu sama została złowiona. Fontannę z Królem Sielaw zobaczycie na placu Wolności. Legendę opowiadamy w artykule Co zwiedzić w Mikołajkach.

Poza sielawą w restauracjach szukajcie sandacza, siei, okonia, szczupaka i węgorza. W naszym Jeziorze Głębokim pływają m.in. sielawa, sieja, węgorz, szczupak, okoń, płoć, więc kto ma kartę wędkarską, może złowić kolację sam. Więcej o tym w artykule Wędkowanie na Mazurach.

Rozdział 03

Z wędzarni: ryby, kiełbasa i szynka

Zapach dymu z wędzarni to zapach mazurskiego lata. Wędzone ryby i wędliny to najlepsza pamiątka z urlopu.

Wędzenie to jeden z najstarszych sposobów na to, żeby jedzenie przetrwało dłużej. Na Mazurach wędzi się m.in. ryby: sielawę, węgorza czy pstrąga. Ciepła, złota ryba prosto z wędzarni, jedzona palcami z papieru, to dla wielu gości najlepsze wspomnienie z urlopu.

Region słynie też z wędlin. Na rządowej liście produktów tradycyjnych są m.in. mazurska kiełbasa wędzona, mazurska karkówka wędzona i warmińska szynka wołowa wędzona. Żeby trafić na tę listę, produkt musi być wytwarzany tradycyjną metodą od co najmniej 25 lat.

Wędzoną rybę kupujcie tam, gdzie widać, że schodzi szybko, i jedzcie ją najlepiej tego samego dnia. Na dłuższą podróż lepiej sprawdzi się wędlina albo ryba zapakowana próżniowo.

Mężczyzna przy wędzarni, w której wiszą ryby i mięsa
W wędzarni
  • Węgorz

    Wędzony to mazurski klasyk.

  • Sielawa

    Najlepsza ciepła, prosto z dymu.

  • Kiełbasa

    Mazurska wędzona, z listy tradycyjnej.

  • Szynka

    Warmińska wołowa, wędzona.

Rozdział 04

Ziemniaki: plince, babki i skwarki

Ziemniaki jadło się tu codziennie, na sto sposobów. Najbardziej znane są plince, czyli mazurskie placki ziemniaczane.

Plince, nazywane też plińcami, to placki ziemniaczane z Warmii i Mazur. Smaży się je z tartych ziemniaków na złoto i podaje z puszystą masą z twarogu, śmietany i czosnku, a w nowszych wersjach na przykład z wędzonym pstrągiem. To danie, od którego warto zacząć poznawanie kuchni regionu.

Na co dzień ziemniaki jadało się po prostu ugotowane i polane skwarkami albo tłuszczem z wytopionej słoniny. Z ziemniaków robiło się też kluski i kopytka, a w piecach chlebowych pieczono babki ziemniaczane. To jedzenie proste, ale po dniu na rowerze albo w kajaku smakuje jak nic innego.

Plince łatwo zrobić samemu w domku. Wystarczą ziemniaki, cebula, jajko, trochę mąki i patelnia. Twaróg ze śmietaną i czosnkiem przygotujecie w kilka minut.

Złote placki ziemniaczane na talerzu, obok biały sos
Placki ziemniaczane

Rozdział 05

Dzyndzałki i inne pierogi

Dzyndzałki brzmią jak zabawka, a to po prostu mazurskie pierogi. Z wołowiną albo z kaszą i skwarkami.

Dzyndzałki to pierogi z Warmii i Mazur. W wersji warmińskiej mają farsz z surowej wołowiny, który dochodzi w czasie gotowania. Na obiad podawano też dzyndzałki z hreczką, czyli kaszą gryczaną, okraszone skrzeczkami, czyli skwarkami. Proste, sycące i bardzo regionalne.

W restauracjach z kuchnią regionalną można trafić też na pierogi z gęsiną i inne farsze z lokalnych produktów. Jeśli widzicie w karcie dzyndzałki, zamówcie je bez wahania. To danie, którego nie zjecie w innej części Polski.

Kasze to drugi filar dawnej kuchni. Pęczak trafiał do krupniku, a dziś w restauracjach podaje się go też do golonki z kapustą. Kasza gryczana szła do pierogów, a jaglaną jadano także na słodko, z syropem wiśniowym.

Pierogi z podsmażoną cebulką i koperkiem na talerzu
Pierogi z cebulką

Rozdział 06

Zupy: karmuszka, krupnik i barszcz

Mazurska zupa często była całym obiadem. Gęsta, z mięsem, kaszą albo fasolą, i z łyżką śmietany na wierzchu.

Karmuszka

Gęsta zupa z fasolą, mięsem, najczęściej wieprzowym, poszatkowaną kapustą i pomidorami. Podaje się ją z kleksem śmietany. Wywodzi się z jednogarnkowych dań dawnych Prus Wschodnich, które przez dużą ilość mięsa często zastępowały drugie danie. W 2026 roku karmuszka trafiła na listę produktów tradycyjnych jako pięćdziesiąta potrawa z województwa warmińsko-mazurskiego.

Krupnik i barszcz po mazursku

Krupnik gotowano na wywarze mięsnym z kaszą pęczak, a barszcz po mazursku z buraków na wywarze mięsno-warzywnym. Latem na stół trafiał chłodnik mazurski, a z grzybów z okolicznych lasów gotowano zupę grzybową z makaronem.

Czerwony barszcz z koperkiem w miseczce, obok kromka ciemnego chleba
Barszcz
Kremowa zupa grzybowa w białym talerzu na drewnianym stole
Zupa grzybowa

Rozdział 07

Od święta: kaczka, klopsy i schab ze śliwką

Mięso jadło się od święta, więc kiedy już było, przygotowywano je starannie: z jabłkami, ze śliwką albo w śmietanowym sosie.

Na świąteczny stół trafiała kaczka pieczona z jabłkami i schab duszony ze śliwką. Z kuchni dawnych Prus Wschodnich pochodzą klopsy królewieckie, czyli małe klopsy z mielonego mięsa w sosie na bazie śmietany. Każda gospodyni miała do nich własne przyprawy.

Do mięs podawano szmurkul, czyli duszoną kapustę, i marchew po mazursku, gotowaną na mleku i zaprawioną mąką. W restauracjach z kuchnią regionalną spotkacie też kaczkę po warmińsku, golonkę z kapustą i kaszą pęczak oraz sandacza w sosie.

Takie dania najlepiej smakują po całym dniu na świeżym powietrzu. Jeśli trafią się w karcie restauracji z kuchnią regionalną, zamówcie je dla całego stołu i podzielcie się, żeby spróbować więcej smaków.

Pieczona kaczka na blasze z ziemniakami
Pieczona kaczka

Rozdział 08

Na słodko: sękacz, brukowiec i miód

Słodkości z Mazur pachną miodem i przyprawami. Sękacz piecze się nad ogniem, a brukowiec wygląda jak bruk.

Najbardziej efektowny jest sękacz. Ciasto nalewa się warstwa po warstwie na obracający się wałek nad ogniem, a ono zastyga w charakterystyczne sęki. Kto zobaczy pieczenie sękacza na festynie, zostanie na dłużej, bo to prawdziwe widowisko.

Brukowiec mazurski to twardy piernik, upieczony tak, żeby przypominał wybrukowaną drogę. Bywa porównywany do toruńskich katarzynek. Na liście produktów tradycyjnych są też fefernuszki, czyli małe korzenne ciasteczka, a w domach piekło się babki drożdżowe i smażyło faworki.

Mazury to także kraina pasiek. Wśród produktów tradycyjnych regionu najwięcej jest wyrobów mięsnych, piekarniczych i cukierniczych oraz miodów. Słoik lokalnego miodu to dobra pamiątka, która przetrwa każdą podróż.

Rozdział 09

Z ogrodu i spiżarni: kiszonki, zioła i kasze

Latem świeże warzywa i zioła z ogródka, zimą kiszonki ze spiżarni. Tak wyglądał rok w mazurskiej kuchni.

Latem jadło się świeże warzywa, a na zimę kiszono to, co się dało: ogórki, kapustę i brukiew. Kiszonki były źródłem witamin przez całą zimę, a do dziś są najlepszym dodatkiem do ziemniaków i mięs.

W przydomowych ogródkach rosły zioła, które nadawały potrawom smak: lubczyk, szałwia, mięta i majeranek. Do picia były soki owocowe, kompoty i piwo. Słodzonych napojów gazowanych na stole nie było.

Latem i jesienią warto też zajrzeć na lokalne targi i do przydrożnych straganów, gdzie gospodarze sprzedają warzywa, owoce i grzyby z okolicy. Pytajcie, skąd pochodzą, i kupujcie to, co jest akurat w sezonie.

Ogórki z koprem i przyprawami w słoiku, widok z góry
Ogórki kiszone
  • Kiszonki

    Ogórki, kapusta i brukiew.

  • Zioła

    Lubczyk, szałwia, mięta, majeranek.

  • Kasze

    Jaglana, gryczana i pęczak.

  • Do picia

    Kompot, sok owocowy i piwo.

Rozdział 10

Gdzie zjeść po mazursku w okolicy

W sezonie w Mikołajkach jest mnóstwo lokali. Kilka wskazówek, jak trafić na prawdziwą mazurską kuchnię.

Najprostsza wskazówka to znak „Dziedzictwo Kulinarne Warmia Mazury”. Samorząd województwa przyznaje go restauracjom, które stale mają w karcie co najmniej trzy tradycyjne potrawy z lokalnych produktów. Listę lokali z certyfikatem łatwo znaleźć w internecie, więc warto ją przejrzeć przed wyjazdem.

W karcie szukajcie nazw regionalnych: plince, dzyndzałki, karmuszka, klopsy królewieckie, sielawa. Pytajcie też, skąd pochodzi ryba. W dobrej restauracji chętnie powiedzą, z którego jeziora jest sandacz i czy sielawa jest świeża, czy mrożona.

W szczycie sezonu w Mikołajkach bywa tłoczno, więc na obiad w porcie przyjdźcie trochę wcześniej albo później niż wszyscy. Spokojniej jest w mniejszych miejscowościach, w Rynie, Krutyni czy Pieckach, gdzie łatwo połączyć obiad z wycieczką.

Nabrzeże i promenada nad jeziorem w Mikołajkach
Promenada w Mikołajkach
Fot. Marek Mróz · CC BY-SA 4.0

Rozdział 11

Mazurska kolacja w naszym domku

Najlepsza mazurska kolacja to ta zjedzona na tarasie, z widokiem na ogród. W każdym naszym domku jest kuchnia, a przy domku grill.

  1. Rano

    Śniadanie

    W naszej śniadaniarni, od 7:00 do 12:00.

  2. Przed południem

    Mikołajki

    Spacer po porcie i fontanna z Królem Sielaw.

  3. Obiad

    Ryba z jeziora

    Sandacz, sielawa albo plince z wędzoną rybą.

  4. Po południu

    Coś słodkiego

    Kawałek sękacza przy kawie nad wodą.

  5. Wieczór

    Ognisko

    Kiełbasa z ogniska albo kociołek przy domku.

W każdym domku macie kuchnię z kuchenką, piekarnikiem i lodówką, czajnik i zastawę, a przy domku miejsce na grilla. Na terenie są dwa miejsca na ognisko. Rano możecie zjeść śniadanie w naszej śniadaniarni, od 7:00 do 12:00, a resztę dnia gotować po swojemu.

Pomysł na mazurski wieczór: po drodze z wycieczki kupcie wędzoną rybę, ziemniaki i twaróg. W domku usmażcie plince, a rybę podajcie obok. Kto woli, może upiec na grillu kiełbasę albo rybę złowioną w Jeziorze Głębokim. Na deser wystarczy kawałek sękacza i herbata z miodem.

Jeśli chcecie zobaczyć, gdzie zjeść i co jeszcze zwiedzić po drodze, zajrzyjcie do artykułów Co zwiedzić w Mikołajkach i Tydzień na Mazurach. O lokale w okolicy zapytajcie też nas: zadzwońcie pod numer 510 157 814 albo napiszcie na jakisluk@vp.pl.

Aneks kuchenny w domku premium z kolorowymi frontami
Kuchnia w domku premium
Kociołek nad ogniskiem na trawie
Ognisko z kociołkiem

Domki bardzo ładne. Właściciele bardzo sympatyczni, zorganizowali potańcówkę, ognisko z gitarą, planszówki dla młodzieży i konkurs w siatkówce. (…) Do użytku rowerek wodny, łódka i kajaki można naprawdę wypocząć.

Daria K. · opinia z Google

Rozdział 12

Najczęstsze pytania

Krótko o tym, o co goście pytają nas najczęściej, kiedy rozmawiamy o mazurskim jedzeniu.

Co trzeba zjeść na Mazurach?

Koniecznie rybę z mazurskiego jeziora, najlepiej sielawę, sandacza albo wędzonego węgorza. Do tego plince, czyli placki ziemniaczane, dzyndzałki, czyli mazurskie pierogi, sycącą karmuszkę albo krupnik, a na deser sękacz albo brukowiec.

Czym są dzyndzałki?

Dzyndzałki to pierogi z Warmii i Mazur. W wersji warmińskiej mają farsz z surowej wołowiny, a na obiad podawano też dzyndzałki z kaszą gryczaną, okraszone skwarkami.

Co to jest sielawa?

Sielawa to niewielka ryba z rodziny łososiowatych, która żyje w czystych, chłodnych i głębokich jeziorach. Ma białe, delikatne mięso i jest smaczna świeża albo wędzona. Ryba w koronie, Król Sielaw, to symbol Mikołajek.

Co to jest karmuszka?

Karmuszka to gęsta zupa z Warmii i Mazur z fasolą, wieprzowiną, kapustą i pomidorami, podawana ze śmietaną. Jest tak sycąca, że dawniej często zastępowała drugie danie. W 2026 roku trafiła na listę produktów tradycyjnych.

Gdzie zjeść tradycyjne mazurskie jedzenie?

Szukajcie restauracji ze znakiem „Dziedzictwo Kulinarne Warmia Mazury”. Dostają go lokale, które stale mają w karcie co najmniej trzy tradycyjne potrawy z lokalnych produktów. Warto też pytać w restauracjach, skąd pochodzi ryba.

Jakie pamiątki kulinarne przywieźć z Mazur?

Dobrym pomysłem są wędzone ryby (na krótką podróż), wędliny, miód z mazurskich pasiek, sękacz i pierniki. Na liście produktów tradycyjnych z Warmii i Mazur najwięcej jest właśnie wyrobów mięsnych, piekarniczych, cukierniczych i miodów.

Czy w domkach Kurka Wodna można gotować?

Tak. W każdym domku jest kuchnia z kuchenką, piekarnikiem i lodówką, a przy domku miejsce na grilla. Na terenie są dwa miejsca na ognisko, a rano możecie zjeść śniadanie w naszej śniadaniarni, od 7:00 do 12:00.

Przeczytajcie także